DIEPE SPOREN. Wloclawek/Wisla ( Polen ) April 1977
Polen 1977.
Een heel ander Polen dan we nu kennen.
Ik reed er in die tijd regelmatig naar toe met een tanktrailer. De trailer was geladen met vloeibare grondstoffen voor een verf fabriek in Wlocklawek, gelegen aan de mooie rivier de 'Wisla' die van Szczecin helemaal doorloopt naar Krakáu.
Op één van die reizen daar naar toe overkwam mij het volgende.
Vrolijk met een plaatje van de Cats meezingend reed ik die keer richting Wloclawek toen ik ineens zin kreeg in een bakkie koffie. En nu niet eens zelf gezette koffie maar ik zou me zelf eens trakteren op een lekker bakkie in een restaurant.
Vanaf dat moment keek ik uit naar een bord met de mededeling dat er een restaurant in aantocht was en inderdaad een aantal kilometers later ontdekte ik zo'n bord met een dampende kop koffie er op afgebeeld. Dat wordt mijn koffiehuis zei ik tegen mezelf ( dat doen wel meer chauffeurs die lang onderweg zijn) daar ga ik eens lekker mijn rug en benen strekken. Even later kwam het restaurant in zicht
Naast het restaurant op de grote parkeer plaats stond een wat oudere man die, toen hij zag dat ik aanstalten maakte om te parkeren, mij wenkte om daar te gaan staan. Nú weet ik wel beter maar toén draaide ik er zo met mijn zure balletjes gezicht op, sprong nogal stoer uit mijn wagen en beende zonder om te kijken of de cabine af te sluiten op de ingang van het restaurant af.
De oude man liep achter mij aan en vertelde mij met een vrolijk gezicht dat het restaurant voorlopig nog gesloten was maar dat het die avond ongetwijfeld open zou gaan( het was een oude Pruis en hij sprak goed Duits)
Ik keek hem niet begrijpend aan en vroeg hem, waarom sta je dan te wenken en wijs je me een parkeerplaats.
Hebt u dan zo'n haast vroeg de man mij oprecht verbaast. Ach laat ook maar zitten antwoordde ik vriendelijk. Ja, weet die man veel dat wij Hollanders altijd haast hebben. Ik draaide me om en wilde terug naar mijn trailer lopen, maar zo ver kwam het niet eens. Ik hapte naar adem door wat er zich voor mijn ogen afspeelde.
Mijn trailer met zijn totaal gewicht van 50 ton was bezig compleet en vierkant weg te zakken. De buik van de tanktrailer rustte al op de grond en ook het chassis en de brandstof tanks van de truck ( Volvo F 89). De moed zakte mij onmiddellijk in de schoenen en ik maakte me absoluut geen illusie dat ik het spul er zelf ooit nog uit zou krijgen en geloof me, op zo'n moment staat het huilen je nader dan het lachen dat kan ik je verzekeren.
Ik stond er zeker een volle minuut met ontzetting naar te kijken, toen de 'Pool' mij weer bij mijn positieve bracht en zei, dat ziet er niet zo mooi uit hé. Hij zei het alsof hij vaststelde dat het weer vandaag niet zo mooi was als gisteren.
Ik keek de man wanhopig aan en vroeg, tegen beter weten in: hebben jullie hier in de buurt dusdanig zwaar materiaal dat je deze trailer eruit zou kunnen trekken?
De man keek me hoofdschuddend aan en bracht zijn verweerde hand naar zijn stoppelige kin. Ik zou het niet weten mompelde hij, maar ik zal even naar mijn buurman lopen, die werkt bij het staatsbedrijf en die hebben een aantal tractoren, maar of die sterk genoeg zijn om jou er uit te trekken betwijfel ik. Hoeveel weegt dat spulletje bij elkaar eigenlijk vroeg de man. Zo'n veertig ton zei ik zachtjes op een manier die deed vermoeden dat ik dacht, dat wanneer ik het maar zachtjes zei het misschien wel mee viel.
Veertig ton herhaalde de man nu ontzet, veertig ton? Hij floot tussen zijn bruine tanden en keek mij met medelijden aan. Dat zal om de donder niet meevallen, wat heb je in godsnaam geladen.
In ieder geval geen wodka antwoordde ik nu nog meer uit het veld geslagen vanwege de man zijn ontmoedigende houding.
Nou blijf jij maar even bij je wagen, ik ben zo terug met mijn buurman mompelde de man onderwijl hij zich uit de voeten maakte.
Ik ga nergens heen riep ik hem nog in het Hollands na, maar de man reageerde er niet op en verdween achter de enorme beukenbomen die verspreid op de parkeerplaats stonden.
Daar stond ik dus alleen, het huilen stond me nog steeds nader dan het lachen. Ik stond daar trouwens niet lang meer alleen, want er kwamen van alle kanten mensen aan lopen. Deze gingen geanimeerd met elkaar staan praten en het werd steeds drukker, god weet waar ze vandaan kwamen. Ik kreeg sterk de indruk dat ik met mijn weggezakte trailer hard op weg was de plaatselijke attractie te worden.
Onwillekeurig dacht ik bij mezelf, ik kan hier wel met ijs gaan staan dan kan ik goede zaken doen. Er werden nu ook oude mannen in antieke rolstoelen aangevoerd en zelfs moeders met zuigelingen op hun arm kwamen opgetogen aangesneld om maar niets van het spektakel te hoeven missen.
Ik zag dit alles met verbazing aan en dacht dat hier sinds de afgelopen oorlog niets spectaculairs meer had plaats gevonden. Er kwamen nu ook mensen naar me toe en vroegen mij allerlei dingen, uiteraard in het Pools en daar verstond ik toen nog niets van. Ik haalde mijn schouders op en zei: sorry mensen ik begrijp u niet, ik begrijp er echt geen bal van .
Gelukkig kwam de Duits sprekende man die hulp was gaan halen aan lopen en ik klampte me gelijk aan hem vast. Tenslotte was hij voor mij de enige die mij misschien uit de penarie kon helpen en hij kon mij verstaan en ik hém.
Heeft u wat kunnen regelen vroeg ik hem hoopvol. De man knikte zelfverzekerd en antwoordde, er zijn drie grote tractoren onderweg, maar het gaat je wel wat kosten voegde hij er streng aan toe. Ik knikte gretig en antwoordde, dat komt helemaal dik in orde daar kunt u op rekenen.
Oké, mompelde de man maar ik beloof u niets,
Ik was allang blij dat er hulp onderweg was en een sprankje hoop nestelde zich in mijn zo getergde geest. Misschien valt het achteraf nog wel mee en ben ik hier met een uurtje weer weg.
De Pruis was inmiddels het middelpunt van de belangstelling. Hij had tenslotte als enige contact met mij en kon de mensen alles vertellen en was dientengevolge de meest interessante man van het dorp.
De man genoot daar zichtbaar van en was met grootse gebaren de menigte aan het voorlichten die mij dientengevolge weer met meewarige blikken aankeken.
Ik voelde me een beetje de dikke dame op de boeren kermis en onderging gelaten mij lot. Ook merkte ik dat een aantal toeschouwers zich uitgebreid gingen installeren en zich aan het voorbereiden waren op een lange zit. Er werden kleedjes neer gelegd en hele families namen daarop plaats. Er werd gegeten en gedronken en vooral gelachen. Nog even en ik zou me schuldig voelen als mijn trailer er té snel uitgetrokken zou worden.
Aan de andere kant deed het me de moed in de schoenen zakken. Men was er schijnbaar van overtuigd dat het minstens de hele dag zou gaan duren.
Opeens begon de menigte te juichen en opgewonden met de armen te zwaaien. Toen ik hun kant opkeek ontdekte ik de oorzaak. Er kwamen drie enorme tracktoren aangereden. Ze maakten alle drie een enorm kabaal en bliezen vette zwarte rookpluimen uit die bij ons in de Botlek alarmfase 1 zou hebben veroorzaakt, maar hier raakten de mensen er alleen maar opgewonden van.
De drie bestuurders werden als helden verwelkomd en genoten zichtbaar van de belangstelling. Ze liepen om de weggezakte trailer heen en gingen er deskundig naar staan kijken. Gelijktijdig zag ik ze misnoegd met hun hoofd schudden. Het sprankje hoop wat zich in mijn binnenste had genesteld werd spontaan om zeep geholpen. De oude Pruis kwam op mij toegelopen, gevolgd door een menigte belangstellenden.
Hij vertelde mij dat ze de drie tractoren in lijn aan elkaar zouden koppelen en zo zouden ze proberen mij er uit te trekken. Ik moest mijn motor ook starten en mee helpen. Zo gezegd zo gedaan, de tractoren werden in een lijn gezet en met elkaar verbonden door middel van dikke kettingen. Ik sloeg een kruis, sloot vervolgens mijn ogen en bad tot de god van de gestrande truckers, oh Heer heb medelijden met mij en help me hier alstublieft uit, dan beloof ik u enz enz.
Ik had mijn motor al gestart en de trekkers begonnen aan hun helse karwei. Ik opende voorzichtig mijn ogen en als er nog een beetje hoop aanwezig was daarnet, dan werd deze nu rigoureus de grond in geboord, letterlijk en figuurlijk zo gezegd.
Vlak voor mijn ogen groeven de drie tractoren zich als mollen in, onder het oorverdovend gebrul van hun motoren. De ongelofelijke vette zwarte rook verduisterde de hemel en zo groeven zij zich een weg naar de hel. Hun grote wielen draaiden weliswaar met geweld doelloos rond en de bagger vloog huizenhoog de lucht in, maar de trailer kwam geen millimeter van zijn plaats.
En dit alles vond plaats onder luid gejuich van de toeschouwer die honderd procent waar voor hun geld kregen(welk geld?) De bestuurders van de tractoren werden door het gejuich op gezweept en bewogen zelfs hun lichaam naar voren en naar achter als zou dat helpen bij het los trekken.
De hemel werd verduisterd door de zwarte wolken en dat zorgde er voor dat het geheel op een lugubere film leek waarin ik zelf ongewild de hoofd rol speelde.
Eindelijk stopten de drie monsters met draaien en er klonk meteen een teleurstellend gemompel vanuit het publiek.
De trekkers stonden stijl achterover ingegraven en de bestuurders konden er zo afstappen. Ze schudden vertwijfeld hun hoofd en het was iedereen duidelijk dat het niet en nooit zou lukken.
Inmiddels was het restaurant ook open gegaan en werden er gouden zaken gedaan. De wodka vloeide rijkelijk en ook ik ontkwam daar niet aan.
Ik keek er eerst wat vreemd naar en dacht toen ineens, what the hell en nam gelijk drie grote slokken uit een aan mij aangeboden fles. Afijn, nadat ik na een paar minuten was uitgehoest en mijn eigen kleur weer terug had, besloot ik toch maar eerst een bak koffie te gaan pakken alvorens me opnieuw aan de wodka te wagen.
Ik nodigde de drie trekker chauffeurs uit in het restaurant en uiteraard ook de Pruis. We werden op de voet gevolgd door een deel van de opgewonden menigte en ik zag de baas van de tent met een gelukzalige grijns in zijn handen wrijven. Van zo'n klandizie kon hij alleen maar dromen
Het ontging mij niet dat de man mij dankbaar aan keek alsof ik door de hemel gezonden was.
Zijn zaak zat tot aan de nok vol en er werden maatregelen genomen om tijdelijk personeel aan te nemen om iedereen op tijd te kunnen bedienen.
We hadden met zijn vieren aan een tafeltje plaatsgenomen en bijna onmiddellijk stond de dankbare uitbater naast ons met een fles wodka, deze is van de zaak grijnsde hij. Er werden hardhandig vier glazen op onze tafel gezet, gelijk door hem gevuld en door ons bijna onmiddellijk achterover geslagen. Ik deed het dit keer wel iets kalmer aan want ik begon de uitwerking ervan al te voelen.
Ik had nog geprobeerd om zachtjes het woord koffie uit te spreken maar dat werd door niemand gehoord. Wel werd er steeds opnieuw nastrofje geroepen, wat proost betekende en ik moest mee proosten op de goede afloop of ik wilde of niet. Er werd een pick-up aan gezet en het feest was blijkbaar begonnen. Ik merkte dat goed nadenken voor mij al wat moeilijker werd en ik begon alles ook wat ruimer te zien. Tevreden nam ik nog een glaasje wodka wat als door een wonder steeds weer vol voor mijn neus stond.
Opeens werd ik wreed in mijn roes gestoord door de komst van drie militairen die uit het niets oprezen en ineens naast onze tafel stonden. Ik keek geschrokken naar hen op maar zag ook onmiddellijk dat zij ook niet zo zeker meer op hun benen stonden. Ze zwaaiden lichtjes heen en weer en keken me lodderig aan (ik denk dat ik er zelf op dat moment ook zo uitgezien moet hebben). Afijn, ik vroeg aan de Pruis wat ze van me wilden, want dat ze iets van me wilden daar leed geen twijfel aan.
De Pruis vroeg het hun en even later vertaalde hij hun voorstel voor mij. Het kwam er in het kort op neer dat de heren beweerden zonder veel moeite de wagen te kunnen vlot trekken, maar ze vermeldden er uitdrukkelijk bij dat ik hun vooraf wel de garantie moest geven dat ik ze rijkelijk zou belonen. Ze bedoelden daarmee geen geld, maar over minstens een krat wodka.
Ik keek omhoog naar de mannen en zei met dikke tong één krat? Jullie krijgen van mij twee kratten als ik hier maar weg kom daar heb ik alles voor over. De Pruis vertaalde het en de mannen gaven mij een vriendschappelijke klap op mijn schouder. Één gaf me zelfs een stevige knuffel zodat zijn ongeschoren wang mijn gezicht bijna open haalde, maar ja in dat stadium deed me dat niets.
De soldaten begonnen met de tracktor chauffeurs te onderhandelen. Deze knikten geestdriftig en even later gingen ze met zijn zessen op stap. Ik moest daar blijven en rustig afwachten werd mij verteld, wanneer het zo ver was zouden ze me wel komen halen.
Neem nog maar een borrel zeiden ze bemoedigend en weg waren ze.
Ik ging er natuurlijk meteen achter aan, benieuwd wat er nu weer ging gebeuren en gelijk met mij liep het halve restaurant leeg, inclusief de eigenaar.
Buiten gekomen ontdekte ik dat het al begon te schemeren. Er bevonden zich naar mijn mening nog meer mensen rond mijn wagen dan voorheen.
Ik bekeek alles met een gelaten blik. Het kon me blijkbaar niet zo veel meer schelen en ik wist gelijktijdig dat dat door de wodka kwam. Ik begreep nu ook waarom er in dat soort landen zoveel gezopen werd, het is een uitstekend middel om je rottigheid tijdelijk te vergeten, vandaar dat de soldaten hun hulp niet voor geld maar voor drank hadden aan geboden,
Maar goed nu weer even ter zaken, ik was de soldaten en de chauffeurs uit het oog verloren maar de Pruis stond nog steeds bij mij in de buurt. Nieuwsgierig vroeg ik hem of hij soms wist wat er ging gebeuren maar de man schudde ontkennend zijn hoofd en zei, wacht het maar af we zullen het gauw genoeg weten We namen nog een slokje van de Pruis zijn meegenomen fles en wachtten af.
Opeens ontstond er opnieuw beroering in de menigte en inderdaad daar kwamen de tracktoren weer aan. Vol gas uiteraard met op de gammele spatborden de soldaten die met ware doods verachting heen en weer zwaaiden onderhand de tractoren tussen de menigte door loodsend. Straks valt er één van dat gammele spatbord af en wordt hij overreden, dan krijg ik nog de schuld ook omdat ik ze aan het werk heb gezet dacht ik met me dronken kop.
Achter de tractor werd een enorme boomstam gesleept zeker wel 15 meter lang, dik aan de ene kant en dun uitlopend naar het einde.
Op de boomstam stonden een paar opgeschoten jongens te balanceren Levens gevaarlijk natuurlijk, maar dat schenen ze niet te beseffen met hun dronken kop.
De mensen weken opzij toen de trekker met veel rook en lawaai naar de achterkant van de trailer manoeuvreerde. Ik begreep er nog steeds niets van en het kon me eigenlijk ook niet zo veel meer schelen. Wat ze ook van plan waren, één ding stond voor mij vast het werd niets, want inmiddels zag ik dat de chauffeurs van de trekkers ook prettig aangeschoten waren. Ik bleef het geheel bekijken of dat ik er niets mee te maken had en vroeg nu zelfs aan mijn buurman een slokje wodka.
Erger dan het nu is zal het wel niet worden dacht ik berustend
De soldaten waren blijkbaar klaar met de voorbereidingen want er kwam er één naar me toe lopen en vroeg me of ik een ketting wilde vastmaken aan mijn achter bumper. Maar zo nuchter was ik nog wel dat ik begreep dat wanneer ik de ketting aan mijn trailer bumper zou vast maken ze de bumper finaal aan gort zouden trekken.
We maken de ketting aan de achteras vast gebaarde ik en liet me op mijn knieën zakken en begon met blote handen te graven om bij de achteras te komen. Ik kreeg al snel hulp van mensen met een schep en even later kroop ik onder de wagen en maakte met een harp sluiting de ketting vast aan de achterste as van het tandemstel. Ik kroop weer achter uit het donkere hol en voelde dat mijn knieën nat waren geworden van het vocht wat omhoog kwam in de gegraven geul.
De boomstam lag met het dikke gedeelte dwars achter mijn trailer. Ongeveer drie meter verder lag de stam tegen een dikke beuk en aan het uiteinde van de boom stonden de drie tractoren naast elkaar opgesteld en hadden hun ketting aan de boom vast gemaakt. Ik zag het geheel aan en begreep ineens dat ze de boom wilden gaan gebruiken als een soort hefboom die de trailer er achterwaarts uit moest trekken. Op zich niet zo'n gek idee, maar ja om een 50 ton zware weggezakte trailer los te trekken met zo'n boomstam, dat was wel héél optimistisch gedacht.
Ik moest in de cabine gaan zitten, de motor starten en hem in zijn achteruit zetten om langzaam te proberen los te komen. Ik stapte tegen beter weten in en startte de motor.
De trekkers zetten zich schrap om de spanning te verhogen en gaven hem toen van 'jetje'.
De lucht werd opnieuw pikzwart wat in de schemering betekende dat je praktisch geen hand meer voor ogen kom zien. Het lawaai was opnieuw oorverdovend en daarboven uit klonk het gejoel van de menigte. Het was een macaber gezicht en de trailer bewoog zoals verwacht geen millimeter. De boom werd angstig krom getrokken en knapte zoals verwacht met een luide knal in tweeën. De trekkers schoten als ongeleide projectielen een paar meter naar voren en raakten wonder boven wonder niemand van de omstanders,
Men was weer op een onvergetelijk spektakel getrakteerd en iedereen zag er blozend van opwinding (en de drank) uit.
Ik stapte niet eens teleurgesteld uit en begaf me net als iedereen weer naar het restaurant. Ook de soldaten en de trekker chauffeurs waren daar weer en we schaarden ons opnieuw rond de tafel en hervatten het drankgelag of dat er niets was gebeurd.
De soldaten waren een illusie armer en ik was een ervaring rijker.
(Ga nooit met een paar dronken soldaten in zee want je verzuipt gegarandeerd).
Kortom we zaten dus weer om de tafel te drinken en deden net of we over een oplossing zaten na te denken, totdat de Pruis inééns opstond en zei NU weet ik het in eens en voor ik wist wat er gebeurde was hij al weg.
Ik geloofde nergens meer in en dacht laat maar lullen, ik neem er nog één
Een kwartier later was de Pruis weer terug en hij keek mij opgetogen aan terwijl hij zei, morgen vroeg word jij hier uitgesleept dat heb ik voor je geregeld, maak je maar geen zorgen meer en vertrouw op mij. Ik keek hem nieuwsgierig aan en vroeg hem met dubbele tong, meen je dat nou ouwe jonge. Als je dat voor elkaar krijgt koop ik alle wodka hier in de buurt op en krijg jij dat van mij cadeau zodat je je leven lang geen wodka meer hoeft te kopen.
Ga jij nou maar naar bed zei de Pruis en zorg dat je morgen om zes uur weer fit naast je wagen staat dan garandeer ik jou dat je om zeven uur weer rijdt, ére woord!.
Om de één of andere reden geloofde ik de Pruis en ben toen inderdaad naar bed gegaan.
Buiten is het feest nog tot in de late uurtjes doorgegaan, maar ik ben tenslotte toch in een onrustige slaap gevallen.
De volgende morgen kwart voor zes werd er op mijn deur gebonsd. Daar stond de Pruis naast mijn cabine. Kom er uit vriend we moeten aan het werk alles is al geregeld, we gaan over vijf min beginnen!
Ik kleedde me razend snel aan, onderwijl ik me er over verbaasde dat ik geen hoofdpijn had van al die drank van de vorige avond.
Ik sprong uit de cabine en keek naar een vernuftig touw en blok netwerk wat gespannen was tussen de verschillende dikke beuken bomen, waarvan het ene einde van de kabel aan mijn voorste as was verbonden met een sluiting en het andere einde zat na een ingewikkelde constructie op een kleine lier gewikkeld die zich voor op een vrachtwagentje bevond. De kleine vrachtwagen was met een dikke ketting aan de boom vastgesjord waar hij voor stond. De motor van het vrachtwagentje liep stationair en bij de lier stond een man die een handel overhaalde. De lier kwam in beweging en begon tergend langzaam te draaien. Het hele kunstwerk aan kabels begon zich langzaam te spannen en er klonk een onheilspannend gekraak en andere griezelige protest geluiden, maar oh wonder de trailer kwam in beweging. Spring er maar gauw in beval de Pruis en start de motor alleen om te kunnen sturen, verder doen wij het wel.
Ik sprong in de cabine en startte de motor. Een ongelofelijk gevoel van opluchting maakte zich van mij meester, toen ik duidelijk merkte dat de wagen vooruit ging en ik kon wel janken van geluk. De trailer liet een diep spoor achter, als van een volwassen vaar geul en ze trokken me zelfs dwars door een stuk bossage heen, maar ik stond inderdaad om kwart voor zeven op het asfalt, een enorm litteken achterlatend op de parkeerplaats.
Natuurlijk heb ik de mensen die me geholpen hebben zeer uitgebreid bedankt en natuurlijk rijkelijk beloond met de beloofde drank. De waard van het restaurant was gelijk door zijn maand voorraad drank heen, maar het moet me toch van het hart dat het ze niet alleen om de drank ging. Het zijn in de eerste plaats zeer aardige en vooral hulpvaardige mensen.
Ik heb de sporen van dit voorval nog jaren lang gezien. Het waren de sporen van een wat naïeve Hollander
.. maar het dorp heeft in ieder geval de avond van hun leven gehad,
Zo zie je maar weer overal waar een Hollandse chauffeur is geweest laat hij DIEPE SPOREN na